Thursday, September 23, 2010

Cois Móire ceist -- cad é an 'Clárach'?

Nuair a rinne Annraoi Ó Liatháin cuairt ar Sráid an Mhuilinn Domhnach na Cásca sna caogaidí, chonaic sé 'Clárach' os cionn an bhaile.
Níl a fhios againn cad a bhí i gceist aige. Seo chugat sliocht as an leabhar --
"Bhí Clárach crochta ina thulach dhonn os cionn an bhaile agus an chrois a tógadh ar a bharr i rith na Bliana Naofa ina comhartha dubh in aghaidh na spéire."
Go raibh maith agat.

Sunday, September 19, 2010

Mo Thuras go Lár na hEorpa, cuid a 21 -- Lur i Deutsches Museum


Tá bailiúchán mór de ghléasanna ceoil sa Deutsches Museum. Chonaic mé cóip de lur ón Chré-Umhaois ar an mballa. Fuarthas luranna i bpéire -- ceann ina dhealbh scátháin (mirror image?) dá chéile.
Meastar gur shiúil beirt duine ar ghualainn a chéile i mórshiúl agus iad á sheinm. Ar ndóigh, níl a fhios ag duine ar bith.
Deirtear gur féidir iad a sheinm go fóill.
A thuilleadh eolais--
Bhí a gceol ar an raidió WFMU cúpla seachtain ó shin agus tá trí nóiméad le fáil thar an idirlíon. Gliogáil ar 'mp3' non "popup" de "Klange fra Denmark's bronzealder lurer", uimhir a naoi sa chlár.

Mo Thuras go Lár na hEorpa, cuid a 20 -- Deutsches Museum


Dé Luain, chuamar go dtí an Deutsches Museum, atá suite ar oileán mór san Abhainn Isar, siúl cúig nóiméid ónár lóistín. Is Museum d'eolaíocht agus de theicneolaíocht é an Deutsches Museum, agus tá sé an-mhór. Caithfidh a bheith seachtain agat leis an áit iomlán a fheiceáil.

Mar sin b'éigean dúinn roghanna a dhéanamh. Ar dtús rinneamar cuairt ar halla na mbád.

http://www.deutsches-museum.de/en/information/

Saturday, September 18, 2010

Mo Thuras go Lár na hEorpa, cuid a 19 -- Aifreann?? i bhFrauenkirche


Bhaineamar doras Frauenkirche amach ag a sé a chlog. Bhí an clogás dúnta. Bhí grátáil sa phóirse agus fógra i mBéarla a dúirt nach raibh an áit oscailte faoi chomhair na bhfámaireachta, ach faílte romhat go hAifreann. Ní dheachaigh mé go hAifreann fós, mar bhíomar ag taisteal an lá ar fad.
Mar sin, chinneamar dul go hAifreann.

Cé go raibh gach focal sa Ghearmáinis, thuig mé thar éis cúpla nóiméid go raibh Aifreann aisteach ar siúl. Bhí triúr amhránaí ag ceann amháin den altóir i gculaith na manaigh, agus an sagart ar an gceann eile. Bhí an ceol an-deas. Mhair an tseirbhís leathuair. Sa deireadh, buaileadh na cloig agus d'fhág na fir an altóir.

Thuig mé ansin -- feascar a bhí ann, agus beidh an t-Aifreann ann i ndiaidh sin. Níor fhanamar san eaglais mar gheall ar an tuirse. Chailleamar an t-Aifreann an lá sin.

Friday, September 17, 2010

Mo Thuras go Lár na hEorpa, cuid a 1 --Leaca ar Frauenkirche


Ar thaobh Frauenkirche, tá leaca mar seo. Chonaic mé leaca mar seo in Éirinn ar an talamh i bhfothracha na n-eaglaisí.
Tá damáiste trom ar na cinn seo agus rith liom go raibh siad ar an talamh istigh san eaglais le linn an chogaidh nuair a thuit na buamaí anuas orthu.
Cuireadh ar na ballaí amuigh mar chuimhneacháin, b'fhéidir. Cuimhneachán ar na hainmneacha atá scríofa orthu, agus cuimhneachán ar an gcogadh.

Tuesday, September 14, 2010

Mo Thuras go Lár na hEorpa, cuid a 18 --Frauenkirche a haon


Thart ar a sé a chlog tráthnóna Dé Domhnaigh, d'fhágamar slán ag an Hofbräuhaus agus shiúil go Frauenkirche ag imeall Marienplatz.
(Bhí sin a naoi a chlog maidin Dé Domhnaigh i mBellingham agus d'fhágamar ár dteach ag a naoi, maidin Dé Sathairn. Bhí tuirse an domhain orainn.)
Tá an eaglais oll-mhór. Deirtear gurbh fhéidir le fiche mhíle duine seasamh istigh ann. Thuit buamaí anuas air sna daicheadaí agus bhí an damáiste trom. Cailleadh an ceann agus cuid de na ballaí. Athóg na daoine é i ndiaidh an chogaidh.
Tá bailiúchán de ghrianghrafanna agus dearcaidh 360 céim den taobh istigh ar suíomh na heaglaise ar an idirlíon. Gliogáil ar 'kleines panorama' (beag) nó 'großes panorama' (mór).
http://www.muenchner-dom.de/index.php?id=102

Mo Thuras go Lár na hEorpa, cuid a 17 -- Sluasaid thar a ghualainn

Gliogáil le méadú, le do thoil.

Ar cheann an Hofbräuhaus tá buachaill agus sluasaid thar a ghualainn.
Tá beoir eile as Miúinich ar fáil anseo i mBellingham, a thugtar 'Spaten Munich' air agus tá pictúir de shluasaid ar na buidéil. Is sluasaid é 'spaten', 'spade' sa Bhéarla.

Cén fheidhm atá ag sluasaid agus tú ag déanamh beorach? Leannlusanna a chur sa dabhach? An meascán iomlán a shuaitheadh? Ní fheadar.

Mo Thuras go Lár na hEorpa, cuid a 16 -- Halla na Feise sa Hofbräuhaus


Thuas an staighre sa Hofbräuhaus, tá halla na feise ina bhfuil dinnéir agus ceol san oíche faoi chomhair na dturasóirí. Chuamar ann roimh an dinnéir. Tá stáitse ag ceann na halla agus taispeáint bheag ar stair an Hofbräuhaus. Rinne Hitler ceann dá chéad óráidí tábhachtacha anseo sa bhliain 1920. Deirtear go raibh dhá mhíle duine sa lucht éisteachta.
Ach ní sa Hofbräuhaus a tharlú an 'Beer Hall Putsch' i 1923. Tharla sin sa Buergerbräukeller a bhí ar an mbruach thall den Abhainn Isar, gar don Holiday Inn atá i Miúinich na laethanta seo. Cuireadh Hitler i bpríosún ar feadh naoi míosa i ndiaidh sin.

Monday, September 13, 2010

Mo Thuras go Lár na hEorpa, cuid a 15 -- Fíorghearmánaigh sa Hofbräuhaus ??

Gliogáil le méadú, le do thoil.

Cheap mé go mbeadh daoine Ghearmánacha ag ól sa Hofbräuhaus agus iad ag caitheamh lederhosen, dirndlanna, srl.

Thug mé faoi deara bord amháin, gar do thaisceadán na mugaí. Féach ar an bpictiúr thuas. Tá fir le hataí is léintreacha bána ann. Ag an am, cheap mé gur 'Fíorghearmánaigh' iad na fir seo, ach anois tá mé in amhras go raibh siad ina mbaill den cheolfhoireann.

Ach bhí siad ag ól. Má tá tú i do cheoltóir, b'fhearr leat deoch a sheachaint roimh obair. Ní féidir liomsa bogha an fidle a tharraing go díreach má tá fiú leathphionta amháin tugtha agam. Ní ólaim roimh dhamhsa riamh.

Sunday, September 12, 2010

Mo Thuras go Lár na hEorpa, cuid a 14 -- Taisceadán Mugaí i Hofbräuhaus


Gliogáil le méadú, más mian leat.
Má tá tú i do chustaiméir breá ag Hofbräuhaus, agus an-tugtha do do mhuga féin, níl ort é a thabhairt leat don tábhairne. Tugtar taisceadán duit, agus beidh do mhuga ag do láimh i gcónaí.
Tá an frása 'beer stein' sa mBéarla, ach ní 'stein' é sa Ghearmáinis; chuala mé an focal 'mass' i Miúinich ach ceapaim gur 'miosúr beorach' é 'mass'.
De réir m'fhoclóir Gearmáinis-Béarla, tugtar 'bierkrug, bierseidel', nó 'bierhumpen' ar an muga féin.

Saturday, September 11, 2010

Mo Thuras go Lár na hEorpa, cuid a 13 -- Hofbrauhaus



Tá an Hofbrauhaus cáiliúil. Bhí bia maith ar an tsráid ag feis Christopher Street Days i Marienplatz, agus d'itheamar ispíní an-mhaith agus d'ól CocaCola ansin. Mar sin, ní raibh ocras ná tart orainn, ach ba mhaith le m'fhear Hofbrauhaus a fheiceáil. Bhí mapa agam agus shiúileamar ansin. Tá sé gar don Mharienplatz.
Bhí an áit lán de thurasóirí. Chuamar isteach agus d'fhéachamar thart ar an áit. Bhí a fhios agam gur thóg Hitler círéib i Hofbrauhaus sna fichidí agus cuireadh sa phríosún é i ndiaidh sin. Is mór an trua nach raibh an eochair caillte go deo.

Friday, September 10, 2010

Mo Thuras go Lár na hEorpa, cuid a 12 -- Croílár na Baváire


Idir an Neuesrathaus (ar dheis sa ghrianghraf) agus an Frauenkirche (ar clé), i lár Marienplatz, tá croílár na Baváire -- dealbh óir na Maighdine. Tiomnaítear an Bhaváir do Mhuire. Na blianta ó shin, deirtear gur tomhaiseadh an t-achar go gach áit sa tír ón dealbh seo.
Tá an dealbh breá, ach is deacair é a fheiceáil, mar tá sé an-ard.
I ndiaidh siúl thart ar Marienplatz, ba mhaith le m'fhear dul go Hofbrauhaus, agus chuamar ansin.

Mo Thuras go Lár na hEorpa, cuid a 11 -- Trachten


Gliogáil le méadú, más é do thoil é.

Chonaic mé an siopa seo i Miúinich -- "Wies'n Tracht & Mehr". Is culaith thraidisiúnta de Bhavaria é 'trachten' -- dirndl, lederhosen, srl. Ní chaitheann na daoine trachten go minic.

Ach tá culaith ar fáil sa siopa seo nach bhfuil traidisúnta.
Mar shampla, tá culaith eile ar fáil ar a suíomh ar an idirlíon a chuireann Victoria's Secret i gcuimhne domsa --

Wednesday, September 8, 2010

Mo Thuras go Lár na hEorpa, cuid a 10 -- Ollphéist ar Neuesrathaus


Seo grianghraf eile a thóg mé ag an Neuesrathaus. Ollphéist ar an gcoirneál. Tabhair faoi deara go bhfuil líon á chlúdach. Ar dtús, cheap mise gur líon sábháilteachta é -- a chosnaíonn daoine sa tsráid ar phíosaí cloch a thuiteann anuas as an bhfoirgneamh ó ham go ham.
Ach dúirt bean in mBratislava linn gur chosaint ar na héin do na dealbha iad na líonta. Creidim í. Níl líonta mar sin in Oslo agus bhí cinn na ndealbh ansin lán de chac éan.

Tuesday, September 7, 2010

Mo Thuras go Lár na hEorpa, cuid a 9 -- Sconna Báistí




Chonaic mé an feairín seo ag coirneál den Neuesrathaus gar don Glockenspiel. Is sconna báistí é.
Sileann an t-uisce amach as a bhéal. Tá droim cuasach aige.


Saturday, September 4, 2010

Mo Thuras go Lár na hEorpa, cuid a 8 -- Das Glockenspiel


Tá an Glockenspiel suite go hard ar bhalla an 'Neueusrathaus' i Marienplatz. Ag a cúig a chlog, dúirt fear an mhicreafóin "Das Glockenspiel!" agus cuireadh stad leis an gceol ar an stáitse. Bhí muineál gach turasóra claonadh in airde agus gach súil greamaithe den Ghlockenspiel.
Thosaigh ceol an Glockenspiel ach níor gluaiseadh na dealbha ar feadh cúig nóiméid. I rith an ama sin, d'éirigh cuid de na daoine as agus shiúil siad leo, ach d'fhan mise is m'fhear le muineál ar claon, ag breathnú suas.
Tá dhá chiorcal de dhealbha ann, agus ghluais an chuid thuas ar dtús. Beirt ridire i gcomhrac; bíonn an lá ar an ridire Bavarian i gcónaí. Ansin, ghluais an chuid thíos -- rinceorí fir. Sa deireadh, ghíog éan buí faoi thrí.
Mhair an taispeáint cúig nóimead déag, agus fuair m'fhear pian ina mhuineál an lá dar gcionn.

Wednesday, September 1, 2010

Mo Thuras go Lár na hEorpa, cuid a 7 -- Rás na mBanríona 'Drag'


Bhí Marienplatz plódaithe. Bhí bratacha tuar ceatha i ngach áit agus dúirt mé le m'fhear "Dá mbeimis i Meiriceá, bheadh 'gay pride' ar siúl". Bhí stáitse ag ceann amháin den chearnóg agus fear ag caint le micreafón ansin, i nGearmáinis, ar ndóigh.
Bhí gardaí ann agus ní rabhamar in ann dul trasna an chearnóg mar gheall ar méad na ndaoine agus rópaí a cuireadh os a gcomhair amach. Ba dhóigh liomsa go raibh siad ag súil le mórshiúl.
Ba mhian liom an mórshiúl a fheiceáil agus sheasamar le na daoine eile in aice le na rópaí.
Dúirt fear an mhicreafóin "hier kommen sie" nó rud mar sin, agus thosaigh na daoine inár dtimpeall ag caint ós ard. Chonaic mé fear ina rith idir an dá rópaí agus bratach tuar ceatha aige.
Ansin, tháinig sé nó seacht ndaoine ina rith gasta...banríona 'drag' a bhí iontu. Bhí a mbréagfhoilt ag titim anuas.
Rás na mbanríona 'drag' a bhí ann. Cén Ghaeilge atá ar 'drag queen'?

Mo Thuras go Lár na hEorpa, cuid a sé -- Miúinich 1


Bhaineamar Rosenheimer Platz amach ar an dtraein ag a dó a chlog agus shiúil go dtí ár lóistín ag an Holiday Inn City Center Munich. Tá 'klima anlage' (aer-oiriúnacht??) acu agus tá sin tábhachtach mar gheall ar shláinte m'fhir. Freisin, fuamar seomra mór ar chostas réasunta ansin. Cé nach bhfuil gá leis againn, tairgeadh seomra na mbacach dom nuair a chuir mé glaoch ar Holiday Inn cúpla mí ó shin. Tá sé deacair dóibh é a líonadh agus bhí praghas maith ag an seomra.
Chuamar amach go Marienplatz, siúl cúig nóiméad déag ón lóistín. Thóg mé an griangraf thuas de sheangheata na cathrach ag imeall Mharienplatz.
Bhí a lán lán daoine i Marienplatz an lá sin -- "Christopher Street Days". Ar dtús, níor thuig mé an bhrí le Christopher Street, ach i ndiaidh cúpla nóiméid, bhain mé an chiall as.